Poniżej cytat z wyroku: I SA/Po 930/17 – Wyrok WSA w Poznaniu z 2017-12-07.

„Mając na uwadze przepisy art. 86 ust. 2a-2h i art. 86 ust. 22 ustawy o PTU oraz przepisy rozporządzenia należy zgodzić się z organem interpretacyjnym, że zaproponowana przez Gminę we wniosku o interpretację indywidualną metoda określenia proporcji w odniesieniu do zakupów towarów i usług związanych z gospodarką wodno-kanalizacyjną (związanych zarówno z utrzymaniem jak i z jej wytworzeniem w przyszłości) nie może być uznana za najbardziej odpowiadająca specyfice wykonywanej przez skarżącą działalności i dokonywanych przez nią nabyć, w rozumieniu art. 86 ust. 2b ustawy o PTU. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca, proponując metodę określenia proporcji, wskazała, że będzie się ona odnosić wyłącznie do zakupów towarów i usług związanych z gospodarką wodno-kanalizacyjną. Tymczasem, jak wskazano powyżej, przepisy ustawy o PTU oraz rozporządzenia nie przewidują, w przypadku jednostek samorządu terytorialnego, możliwości odrębnego rozliczania poszczególnych składników majątku znajdujących się w zasobach Gmin. Proporcja może się zatem odnosić wyłącznie do urzędu obsługującego jednostki samorządu terytorialnego, czyli: urzędu gminy, urzędu miasta, starostwa powiatowego oraz urzędu marszałkowskiego; odrębnie dla jednostki budżetowej oraz odrębnie dla samorządowego zakładu budżetowego. Tym samym proporcja, powinna zostać obliczona dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego oddzielnie, a nie dla poszczególnych składników majątku. Niedopuszczalne jest ustalenie oraz zastosowanie różnych sposobów określenia proporcji w stosunku do różnych zakupów towarów i usług, dokonanych w ramach jednej jednostki organizacyjnej samorządu terytorialnego (urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, zakładu budżetowego i jednostki budżetowej), w zależności od zakresu ich wykorzystywania do działalności gospodarczej.
Zauważyć należy, że wyjątek od tej zasady wprowadza art. 86 ust. 7b ustawy o PTU, zgodnie z którym w przypadku nakładów ponoszonych na nabycie, w tym na nabycie praw wieczystego użytkowania gruntów, oraz wytworzenie nieruchomości, stanowiącej majątek przedsiębiorstwa danego podatnika, wykorzystywanej zarówno do celów wykonywanej przez tego podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów osobistych, o których mowa w art. 8 ust. 2, gdy przypisanie tych nakładów w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się według udziału procentowego, w jakim dana nieruchomość jest wykorzystywana do celów działalności gospodarczej. Przepis ten umożliwił ustalenie odrębnej proporcji wyłącznie w stosunku do wydatków inwestycyjnych, czyli ponoszonych na nabycie lub wytworzenie nieruchomości stanowiącej majątek przedsiębiorstwa danego podatnika, wykorzystywanej przez podatnika zarówno do celów osobistych jak i do działalności gospodarczej podatnika. Ustawodawca nie przewidział jednak takiej możliwości dla wydatków związanych z bieżącą eksploatacją środka trwałego.”

Stan faktyczny.
Gmina Babiak jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług od 23.05.2007. Jako czynny podatnik VAT Gmina składa deklaracje VAT-7. Gmina wykonuje zadania, dla których została powołana, na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Większość tych zadań realizowana jest przez gminę w ramach reżimu publicznoprawnego. Część czynności Gmina wykonuje na podstawie umów cywilnoprawnych i traktuje je jako podlegające regulacjom ustawy o VAT. Gmina z dniem 1 stycznia 2017 r. dokonała centralizacji rozliczeń podatku od towarów i usług, zwanego dalej podatkiem VAT, z podległymi jednostkami budżetowymi. W strukturze organizacyjnej Gminy funkcjonują jednostki budżetowe – Urząd Gminy, Ośrodek Pomocy Społecznej, Szkoła Podstawowa w Babiaku, Samorządowe Przedszkole w Babiaku, Gimnazjum w Babiaku, Zespół Szkół w Brdowie, Zespół Szkół w Bogusławicach. Podległy Urząd Gminy jako jednostka budżetowa prowadzi w imieniu Gminy sprzedaż opodatkowaną, zwolnioną i niepodlegającą opodatkowaniu VAT. Sprzedaż prowadzona przez Gminę to m.in. dostawa wody, odprowadzanie ścieków komunalnych, dla mieszkańców, osób prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek budżetowych, czynsze mieszkalne jak i użytkowe dla mieszkańców oraz osób prowadzących działalność gospodarczą, dokonuje sprzedaży gruntów, najmu hali sportowej. Odbiorcom (mieszkańcom, osobom prowadzącym działalność) wystawiane są faktury VAT. Natomiast jednostki gminne obciążane są na podstawie wystawianych not księgowych, jako świadczenia niepodlegające opodatkowaniu VAT.
Gmina jest w trakcie realizacji inwestycji polegających na rozbudowie trzech stacji uzdatniania wody (SUW): w Babiaku, Brdowie oraz Mchowie (dodatkowa studnia). Wodociągi, za pomocą których, dostarczana jest woda (wydobyta przez wymienione wcześniej SUW) mieszkańcom, stanowią jedną rozbudowaną sieć. Należy to rozumieć tak, że gminna sieć wodociągowa dostarcza wodę odbiorcom wydobytą za pomocą wymienionych wcześniej SUW. W przypadku awarii jednej SUW dwie pozostałe obsługują teren całej Gminy. W ramach realizowanej inwestycji Gmina będzie nabywała towary i usługi, które będą zakupione w związku z realizacją opisanego wyżej przedsięwzięcia, a co za tym idzie mające powstać w efekcie tej inwestycji mienie, będzie wykorzystywane do świadczenia usług za odpłatnością opodatkowaną (F-ra VAT) jak i będzie wykorzystywane do celów osobistych tj. niepodlegających opodatkowaniu VAT (czyli dostarczanie wody własnym jednostkom budżetowym). Nowe, rozbudowane SUW będą wykorzystywane do dostarczania wody za pomocą istniejącej sieci wodociągowej.
Gmina zwraca uwagę, że jest w stanie wyodrębnić % kwoty podatku naliczonego, wykazanego na fakturach zakupowych dotyczących wydatków inwestycyjnych na rozbudowę SUW (tj. dotyczącej działalności opodatkowanej oraz nieopodatkowanej) – poprzez zastosowanie następującej proporcji: roczny obrót netto sprzedanej wody odbiorcom, którym Gmina wystawia faktury VAT do całkowitego obrotu netto dostarczonej wody.

Rozbudowy SUW służyć będą mieszkańcom całej gminy. Głównym celem inwestycji jest poprawa warunków życia mieszkańców, a także podniesienie poziomu wyposażenia Gminy w zakresie infrastruktury technicznej. Przedmiotowa inwestycja pozostanie własnością Gminy i nie zostanie przekazana żadnemu podmiotowi. Gmina będzie wykonywała usługi związane z wydobyciem i dostarczaniem wody dla mieszkańców odpłatnie, posiada zawarte umowy cywilnoprawne z odbiorcami (fakturowanie sprzedaży z 8 % VAT-em) natomiast w stosunku do własnych jednostek Gmina dokonuje i będzie dokonywać rozliczeń na podstawie wystawianych not księgowych. Faktury dotyczące realizacji inwestycji wystawiane będą na Gminę.

Własne stanowisko.
W ocenie Gminy, realizując powyższe przedsięwzięcia Gmina będzie miała prawo do częściowego odliczenia podatku VAT wynikającego z faktur VAT dokumentujących poniesione wydatki (stosując art. 86 ust. 7b u.p.t.u.), gdyż majątek powstały w wyniku realizacji inwestycji będzie wykorzystywany zarówno do celów wykonywanej przez Gminę działalności gospodarczej (sprzedaż opodatkowana), jak i do celów osobistych, o których mowa w art. 8 ust. 2. Przypisanie tych nakładów w całości do naszej działalności gospodarczej nie jest możliwe, więc kwotę podatku naliczonego obliczymy według udziału procentowego, w jakim dana nieruchomość jest wykorzystywana do celów działalności gospodarczej.

Wydatki na wytworzenie i ulepszenie (nakłady) nieruchomości (dotyczące Inwestycji Wodociągowych) dają prawo do odliczenia VAT naliczonego w zależności od tego, w jakim zakresie dana nieruchomość była i jest związana z działalnością gospodarczą. Prawidłowe określenie udziału procentowego, o którym mowa w art. 86 ust. 7b ustawy o VAT, a w konsekwencji części podatku naliczonego związanej ze sprzedażą opodatkowaną, należy do podatnika (por. nieprawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 20 września 2016 r., sygn. I SA/Po 1106/16; wyrok NSA z 14 lipca 2016 r., sygn. I FSK 24/15; wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., sygn. I FSK 1902/14).

Zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Według Gminy zakres prawa do odliczenia, w omawianej sprawie, podlega 10-letniej korekcie.

Podatkiem naliczonym może być ta część podatku z faktur dotyczących wydatków inwestycyjnych nieruchomości, która wynika ze stosownego procentowego udziału ich poniesienia do celów działalności gospodarczej. Zdaniem Gminy po uprzednim zastosowaniu art. 86 ust. 7b u.p.t.u. możemy zastosować art. 90 ust. 3 u.p.t.u. i określić proporcję jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje Gminie prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi Gminie nie przysługuje takie prawo – czyli roczny obrót sprzedanej wody odbiorcom, którym Gmina wystawia faktury VAT do całkowitego obrotu dostarczonej wody. Umożliwi to gminie odliczenia podatku dotyczącego wydatków inwestycyjnych w części związanej z działalnością opodatkowaną i oznaczałoby zachowanie zasady neutralności VAT.
Przy czym przez wytworzenie nieruchomości, stosownie do art. 2 pkt 14a ustawy o VAT, należy rozumieć „wybudowanie budynku, budowli lub ich części, lub ich ulepszenie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym”. Przepis art. 86 ust. 7b ustawy o VAT wprowadza szczególny tryb obliczania podatku naliczonego od nabycia bądź wytworzenia nieruchomości (w tym ponoszonych nakładów) w sytuacji, w której dana nieruchomość ma być używana zarówno na cele działalności, jak i na cele niezwiązane z prowadzoną działalnością. Regulacja ta ma zastosowanie wówczas, gdy dana nieruchomość (której dotyczy podatek naliczony) nie jest wykorzystywana wyłącznie w prowadzonej działalności. Obejmuje ona sytuacje, w których nieruchomość ma przeznaczenie mieszane, to znaczy jest wykorzystywana w działalności gospodarczej oraz na inne cele. A zatem przepis art. 86 ust. 7b ustawy o VAT nakłada od 1.01.2011 r. obowiązek określenia wysokości udziału procentowego, w jakim dana nieruchomość została lub zostanie wykorzystana do celów prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.
W przypadku zakupu towarów i usług dotyczących wytworzenia nieruchomości związanych zarówno z czynnościami opodatkowanymi, jak i niepodlegającymi podatkowi VAT podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego tylko w takiej części, w jakiej nabycie to wiąże się z czynnościami opodatkowanymi (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Oznacza to, że podatnik jest zobowiązany do wyodrębnienia takiej części podatku naliczonego, którą można przypisać czynnościom opodatkowanym.

Podsumowując, w ocenie Gminy, mając na uwadze fakt, iż w analizowanym przypadku spełnione zostaną przesłanki zdefiniowane w art. 86 ust. 7b ustawy o VAT, Gminie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego w części tj. poprzez zastosowanie proporcji: roczny obrót netto sprzedanej wody odbiorcom, którym Gmina wystawia faktury VAT do całkowitego obrotu netto dostarczonej wody (art. 90 ust. 3).

Informacja

Treści w całości dostępne tylko dla użytkowników posiadający wykupiony dostęp.