Treść dostępna za darmo.

zlobekŻłobki i przedszkola, które pobierają opłaty za pobyt i żywienie dzieci, mogą mieć wątpliwości, czy są zobowiązane wystawiać z tego tytułu paragony, co wiąże się z koniecznością instalacji kasy fiskalnej. Odpowiedź na to pytanie zależy od tego, czy opłaty te są opodatkowane podatkiem VAT.

Ustawa o VAT nie uznaje za opodatkowane czynności organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Dla rozstrzygnięcia, czy opłaty za pobyt i żywienie dzieci w żłobkach i przedszkolach podlegają opodatkowaniu VAT, kluczowe jest więc ustalenie, czy placówki samorządowe działają w tym zakresie w reżimie publiczno-, czy też cywilnoprawnym. Wydaje się, że istnieją argumenty przemawiające za tym, żeby takie czynności uznać za czynności organu władzy publicznej, a nie przedsiębiorcy.

Przede wszystkim pobór opłat za pobyt i żywienie dzieci w żłobkach i przedszkolach następuje w celu wykonania obowiązków nałożonych na samorząd przepisami prawa oraz w formie przewidzianej w tych przepisach, tj. na podstawie uchwał rady gminy.

Sądy wielokrotnie potwierdzały, że pobór opłat na podstawie aktów administracyjnych nie stanowi działalności gospodarczej w świetle ustawy o VAT, a jednostki samorządu terytorialnego nie działają przy tym w charakterze podatnika – por. m.in. wyroki NSA sygn. akt I FSK 472/14 z 26 marca 2015 r., I FSK 687/12 z 20 marca 2013 r., I FSK 1781/12 z 27 listopada 2013 r. i I FSK 1644/13 z 6 listopada 2014 r.

Ponadto trzeba zwrócić uwagę, że pobierane opłaty mają na celu pokrycie faktycznie ponoszonych przez placówkę kosztów i nie są zorientowane na osiągnięcie zysku.

Należy też podkreślić, że strony transakcji nie mają w tym wypadku pełnej swobody co do regulowania łączącego ich stosunku prawnego, w tym w szczególności nie mają możliwości negocjowania wysokości opłat, określonej uchwałą rady gminy. Gmina nie może również odstąpić od świadczenia, ponieważ stanowi ono jej zadanie ustawowe.

Konsekwencja uznania, że opłaty za pobyt i żywienie dzieci w żłobkach i przedszkolach nie podlegają opodatkowaniu VAT, jest fakt, iż placówka nie musi tego typu opłat dokumentować paragonami. W wypadku niewykonywania również żadnych innych czynności opodatkowanych na rzecz osób fizycznych, oznacza to brak konieczności instalacji kasy fiskalnej.

Tomasz Dziadura, Maciej Zgondek